Studeren voor de pabo, werken op school en iedere dag leren van leerlingen en collega’s. Voor verschillende studenten binnen Punt Speciaal komen studie en praktijk samen. Ook dit schooljaar rondt een aantal van hen de opleiding af.
Het leer-werktraject helpt studenten om zich te ontwikkelen tot leraar. Tegelijk leren zij het gespecialiseerd onderwijs goed kennen. Ze ontdekken hoe belangrijk maatwerk, ondersteuning en samenwerking zijn. Ook ervaren ze dat ontwikkeling vaak in kleine stappen verloopt.
Lange tijd konden pabostudenten tijdens hun opleiding geen stage lopen in het gespecialiseerd onderwijs. Daardoor maakten zij nauwelijks kennis met dit werkveld.
Schoolbesturen voor gespecialiseerd onderwijs in de regio Arnhem en Nijmegen besloten daarom samen nieuwe opleidingsplekken te creëren. In samenwerking met de pabo van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen leiden zij weer studenten op binnen hun scholen. Ook Punt Speciaal draagt hier sinds enkele jaren aan bij.
Deze samenwerking wordt steeds belangrijker. Regulier en gespecialiseerd onderwijs trekken vaker samen op om onderwijs te bieden dat aansluit bij wat leerlingen nodig hebben. Toekomstige leraren hebben daarom kennis nodig van verschillende manieren van leren, communiceren en ontwikkelen.
Punt Speciaal begeleidt studenten die via verschillende routes hun bevoegdheid als leraar halen. Naast voltijdstudenten zijn er studenten die een deeltijdopleiding, doorstroomtraject of zijinstroomtraject volgen.
Studenten in een leer-werktraject starten vaak als onderwijsassistent binnen Punt Speciaal. Zij werken op een school en volgen daarnaast de pabo. Tijdens hun opleiding lopen zij stage in zowel het regulier als het gespecialiseerd onderwijs.
Meer dan driekwart van de pabostudenten binnen Punt Speciaal volgt een deeltijdopleiding. Omdat zij naast hun studie op een van de scholen werken, leren zij het gespecialiseerd onderwijs gedurende meerdere jaren goed kennen.
“Het voordeel is dat ik het traject van deze studenten tijdens hun hele opleiding kan volgen en begeleiden”, vertelt de adviseur kennis en expertise van Punt Speciaal. “Ze kunnen wat zij tijdens de opleiding leren direct vertalen naar hun dagelijkse werk.”
Naast de opdrachten van de pabo krijgen studenten binnen Punt Speciaal aanvullende scholing en begeleiding. Deze richten zich op het onderwijs en de ondersteuning die de leerlingen nodig hebben.
De schoolopleider organiseert intervisie en scholingsbijeenkomsten. Tijdens intervisie bespreken studenten situaties uit hun werk. Ze stellen vragen, delen ervaringen en onderzoeken samen welke aanpak past.
Sommige bijeenkomsten organiseert Punt Speciaal samen met andere schoolbesturen voor gespecialiseerd onderwijs. Zo maken studenten kennis met specialistische kennis uit andere onderwijsomgevingen. Denk aan het begrijpen van gedrag dat om extra ondersteuning vraagt en aan taal- en spraakontwikkeling.
Studenten kunnen ook meelopen op andere scholen. Dat kan binnen Punt Speciaal, bij een samenwerkend schoolbestuur of in het regulier onderwijs. Zo leren zij verschillende leerlingen, leerroutes en werkwijzen kennen.
Een van de afstuderende studenten koos bewust voor het leer-werktraject. Voor de start van de pabo werkte deze student in de gehandicaptenzorg met jongeren met een licht verstandelijke beperking en verschillende ondersteuningsbehoeften.
“Vanuit die ervaring wist ik dat ik graag wilde werken met leerlingen die baat hebben bij een aanpak op maat. Daarom koos ik bewust voor een leer-werktraject binnen het gespecialiseerd onderwijs.”
De student bracht al pedagogische ervaring mee vanuit de zorg. Tijdens het traject werd duidelijk hoe sterk onderwijs en ondersteuning met elkaar verbonden zijn.
“Ik had al een realistisch beeld van het gespecialiseerd onderwijs. Tijdens mijn stage ontdekte ik dat onderwijs en zorg nog meer met elkaar samenhangen dan ik vooraf dacht.”
Die samenhang vraagt om meer dan didactische kennis. Leraren kijken ook naar communicatie, welbevinden en sociaal-emotionele ontwikkeling. Zij werken daarbij samen met ouders/verzorgers, collega’s en andere professionals.
Een andere student droomde er al langer van om de pabo te volgen. Toch leek werken in het gespecialiseerd onderwijs in eerste instantie vooral ingewikkeld.
Dat beeld veranderde na een jaar werken op een school van Punt Speciaal.
“Elke dag voelde als thuiskomen. Ik ben blij dat ik deze stap heb gezet. De school geloofde in mij, zag mij groeien en gaf mij de kans om na mijn eerdere opleiding door te stromen naar de pabo.”
De student begon zonder veel onderwijservaring en voelde zich onzeker. De begeleiding van een ervaren collega maakte veel verschil.
“Zij zag mij, leerde mij veel en gaf mij de ruimte om te leren en fouten te maken. Vooral in het begrijpen en begeleiden van gedrag ben ik sterk gegroeid. Dat blijft mij altijd bij.”
Tijdens de pabo liep deze student ook stage in het regulier onderwijs. Juist die vergelijking maakte de voorkeur voor het gespecialiseerd onderwijs duidelijker.
“Binnen het gespecialiseerd onderwijs ervaar ik meer ruimte om te kijken naar wat een leerling nodig heeft. Daar ligt mijn toekomst.”
Wat beide studenten herkennen, is de waarde van kleine ontwikkelstappen. Niet alle groei is direct zichtbaar in cijfers of toetsen.
“Wat mij het meest is bijgebleven, is de manier waarop kleine successen bij leerlingen worden gevierd”, vertelt een van hen. “Ik zag hoe leerlingen groeiden in zelfvertrouwen wanneer zij een doel bereikten dat voor anderen misschien vanzelfsprekend lijkt.”
Het kan gaan om een leerling die zelf een keuze maakt, contact zoekt of een nieuwe stap zet in taal, rekenen of zelfstandigheid. Zulke momenten kunnen veel betekenen.
Studenten leren daardoor breed naar onderwijskwaliteit kijken. Niet iedere leerling werkt aan dezelfde doelen of ontwikkelt zich in hetzelfde tempo. Goed onderwijs begint bij wat een leerling nodig heeft om verder te komen.
Het opleidingstraject levert ook de scholen veel op. Studenten brengen actuele kennis, nieuwe onderwijsinzichten en vragen uit hun opleiding mee. Tegelijk leren zij van ervaren collega’s en van de specialistische kennis binnen de teams.
Scholen kunnen studenten gericht voorbereiden op het onderwijs aan hun leerlingen. Zij leren niet alleen hoe zij een goede les geven. Ze leren ook hoe zij gedrag kunnen begrijpen, ondersteuning afstemmen en samenwerken met anderen rond een leerling.
Voor leerlingen betekent dit dat zij les krijgen van toekomstige leraren die hun manier van leren leren kennen. Leraren die oog hebben voor hun mogelijkheden en begrijpen dat ontwikkeling voor iedere leerling anders kan verlopen.
Voor voltijdstudenten is een stage vaak de eerste echte kennismaking met gespecialiseerd onderwijs. Vanuit de praktijk kunnen zij ontdekken of dit werk bij hen past.
Het afgelopen schooljaar keerden vier studenten die eerder binnen Punt Speciaal stage liepen terug om hier af te studeren. Studenten in een deeltijdtraject krijgen de kans om zich gedurende hun hele opleiding binnen het werkveld te ontwikkelen.
Voor beide geïnterviewde studenten heeft het traject de keuze voor gespecialiseerd onderwijs versterkt.
“Mijn achtergrond in de zorg en mijn opleiding tot leraar vullen elkaar goed aan”, vertelt een van hen. “De combinatie van pedagogisch handelen, didactiek en maatwerk past bij mij. Ik haal veel voldoening uit het begeleiden van leerlingen in hun didactische en sociaal-emotionele ontwikkeling.”
Door studenten binnen de eigen scholen op te leiden, investeert Punt Speciaal in toekomstige collega’s en in de kwaliteit van het onderwijs. Studenten krijgen ruimte om te leren, vragen te stellen en ervaring op te doen. Scholen delen hun kennis en blijven door de inbreng van studenten ook zelf in ontwikkeling.
Zo groeit een nieuwe generatie leraren die niet alleen een bevoegdheid behaalt, maar ook begrijpt dat iedere leerling iets anders nodig kan hebben.
Voor sommige studenten begint die ontwikkeling met een eerste stage. Voor anderen met een baan als onderwijsassistent naast de pabo. Welke route iemand ook volgt: leren gebeurt samen, midden in de praktijk en steeds vanuit de vraag wat een leerling verder helpt.